Ana içeriğe atla

Ankara Sosyal Bilimler Üniversitesi KKTC Akademik Birimi tarafından 2-3 Ağustos 2021 tarihleri arasında düzenlenen “Fethinin 450. Yılında Kıbrıs” Uluslararası Sempozyumu” bitti. Sempozyumda 29 adet bildiri sunuldu. Bildiriler, Osmanlı Öncesi ve Osmanlı Dönemi olmak üzere iki başlık halinde toplandı. Disiplinler arası olan sempozyumda havacılık tarihinden, arkeolojiye, edebiyata, hukuka, tarihe, ilk çağ tarihine, uluslararası ilişkilere ve halkbilimine kadar birçok alanda sunum yapıldı. Açılış, değerlendirme oturumu dahil 11 oturumda bitirilen sempozyum, dışarıdan izlemek isteyen katılımcılarla birlikte yoğun ilgi gördü. Salgın nedeni ile tamamen çevirim içi olarak düzenlen sempozyum bildirileri eylül ayı içerisinde yayınlanacak. Sempozyumun onursal başkanlığını ASBÜ Rektörü Prof. Dr. Musa Kazım Arıcan, Başkanlığını KKTC ASBÜ Koordinatörü Prof. Dr. Enver Arpa yaptı. Sempozyum Başkan Yardımcıları ise Yard. Doç. Dr. Emete Gözügüzelli, Yard. Doç. Dr. Zeki Akçam Yard. Doç. Dr. Volkan Nurçin ve Öğr. Gör. Malek Othman idi. Sempozyum Destek Birimi’nde ise Dr. Selime Güntaş, Arş. Gör. Merve Işık, Arş. Gör. İzzettin Çelik ve Fatih Bıyıklı yer aldı.

           

Sempozyumda Yeni Sonuçlar Ortaya Çıktı

Sempozyumun değerlendirme oturumunda bildirileri değerlendiren Prof. Dr. Enver Arpa, Doç. Dr. Gökçe Yükselen Peler, Yard. Doç. Dr. Zeki Akçam ve Dr. Gıyas Şüküroğlu her bildirinin genel olarak alana yeni bilgiler kazandırdığını ifade ettiler. Doç.Dr.Ahmet Nurullah ÖZDAL, Ortaçağ’da Ticari Ürünleri Bağlamında Kıbrıs Adası adlı bildirisinde ortaçağ Kıbrıs’ında dünyanın çeşitli ülkelerine ihraç edilen çeşitli ürünlerden bahsetti. Bu ürünler içerisinde Kıbrıs elmasının yanında şifalı bitkilerden de örnekler verildi. Doç. Dr. Ümit GÜLER, Giovanni Mariti’nin Gözüyle Osmanlı Kıbrıs’ında Sosyal ve İktisadi Hayat adlı bildirisinde Giovanni’nin Kıbrıs ile ilgili aktardığı bilgileri dönemin genel özelliklerini dikkate alarak eleştirel bir bakış açısı ile yeniden değerlendirdi.  Doç. Dr. Murat ÖZTÜRK, Emevîler (661-750) Döneminden 965 Yılına Kadar İslâm Donanmasının Kıbrıs’a Düzenlediği Seferler ve Adadaki Müşterek Yönetime Dâir Bazı Tespitler adlı bildirisi ile Emeviler dönemi Kıbrıs’ı ile ilgili kronolojik bilgiler yanında genelde tarihi kaynaklarda “Arap Korsanlarının Akınları” olarak bilinen yanlış adlandırmanın değiştirilmesini ve özellikle bu dönemde Araplar ile Bizans Devleti’nin adayı birlikte yönettiği bilgisini Condomium kavramı ile açıkladı. Öztürk aynı zamanda adaya Türk-Arap sivil yerleşimin de gerçekleştiği bilgisini aktardı. Doç. Dr. Bedri ASLAN, Ebüssuûd Efendi'nin Kıbrıs'ın Fethine Dair Verdiği Fetvanın İslam Hukuku Açısından Tahlili adlı çalışmasında ise fetvayı ilk defa farklı İslâm mezheplerinin bakış açısına göre tahlil ederek tarihi ve fıkhi yönü ile irdeledi.

 

Şule Berber, “Kıbrıs İstiklâl Gazetesi: 1571-1914 İzleri”  adlı bildirisi ile Kıbrıs’ta 28 Ekim 1949-13 Ocak 1954 tarihleri arasında yayın yapan ve Necati Özkan’nın sahibi olduğu gazetede yer alan Osmanlı dönemi Kıbrıs’ına ait haberleri tahlil etti. Doç.Dr. Elnur AĞAYEV ise Lefke İlçesi’nde Bulunan Vakıfların Bölgenin Sosyo-Ekonomik, Kültürel ve Tarihsel Çevresi Üzerindeki Etkilerine Bir Örnek: Ahmet Daniş Efendi bin Hasan Fedai Vakıfları’nı inceledi. Özellikle bu vakıflara ait mülklerin bugünkü durumlarını tarihi kaynaklara atıfta bulunarak karşılaştıran Ağayev, yapılacak olan yeni çalışmalarla Lefke’deki vakıf sayısının artacağını belirtti.

 

Sempozyuma Hollanda’dan katılan Dr.Mehmet TÜTÜNCÜ, Kıbrıs Maraş’ta Bulunan Bilal Ağa Mescidi’nin Kitabesi Üzerine adlı bildiri ile Maraş’ın Osmanlı Döneminde Türk iskanına açık olmasına dair yeni iddialarda bulundu. Tütüncü, Tuncer Bağışkan tarafından okunan kitabede bazı sözcüklerin yanlış okunduğunu belirterek düzeltilmiş halini okudu. Tütüncü, aynı zamanda camii ve mescitlerin Osmanlı Döneminde kentleşmeye dair çok önemli katkılarda bulunduğunu ve muhtemelen Maraş’ta bu mescit ile birlikte Türk yerleşiminin de başladığını açıkladı. Tütüncü bu tarihten önce bölgede Rumlara ait bir yerleşim olmadığını belirterek “Maraş” sözcüğünün Rumca “Varosa” dan gelme ihtimalinin de olmadığını belirtti.

 

Dr. Öğr. Üyesi MUHSİN KADIOĞLU, Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi’nde Kıbrıs adlı bildirisinde Evliya Çelebi’nin Kıbrıs’a gelmemesine rağmen Kıbrıs ile ilgili çok önemli bilgiler verdiğini ve aslında onun Kıbrıs’a gelememesinin bizler için çok büyük bir kayıp olduğunu belirtti.  Prof. Dr. Halil AYDINALP, Kuzey Kıbrıs’ta Dini Farklılaşma: Yerli Kıbrıslılarla 1974 Sonrası Göçmen KKTC Vatandaşları Örneği adlı bildirisinde KKTC’nin dört farklı bölgesinden veri topladıklarını ve bu bağlamda konunun karşılaştırılmalı olarak ele alındığını belirtti. Aydınalp istatistikî verilerden hareketle konuyla ilgili sosyal verileri objektif bir şekilde analiz ettiklerini ifade etti. Dr. Öğr. Üyesi İsmail METİN, İlk İslam Fetihlerinde Stratejik Bir Üs: Kıbrıs Adası adlı bildirinde ise Kıbrıs adasının tarihsel bağlamda stratejik bir üs olmasını Arap-İslâm akınları bağlamında değerlendirmiştir. Hz. Peygamber döneminden itibaren Kıbrıs’ın İslâm dünyasında stratejik olarak bir üs vazifesi görülmesine neden olan farklı görüşleri ele alınmıştır.

 

Dr. Orçun NALEZEN, Mahzen, İkmal ve Sefer: Kıbrıs Seferi’nde Doğu Akdeniz Adalarının Rolü adlı bildirisinde Kıbrıs adasının üs olma nedenlerini Adalar Denizi ve Doğu Akdeniz bağlamında karşılaştırarak irdelemiştir. Dr. Merve Senem ARKAN, Kuşatma Haritalarında Osmanlı'nın Kıbrıs'ı Fethi isimli bildirisinde tarihi belgeler bağlamında orta çağ haritalarının da değerlendirilmesi gereğini vurgulamıştır. Arkan seçmiş olduğu üç haritayı esas alarak Kıbrıs adasının fethini anlatan haritaları tahlil etmiştir.

 

Araş. Gör. Batuhan Ustabulut, 1878 ile 1959 Garanti ve İttifak Andlaşmalarının 1960 Kıbrıs Cumhuriyeti Anayasası Üzerindeki Etkileri adlı bildirisini hukuk biliminin bakış açısı ile irdeleyerek sunmuştur. 1878 askeri işbirliği anlaşmasının dolaylı ya da doğrudan 1960 Kıbrıs Cumhuriyeti kuruluş anlaşmalarına olan etkilerini değerlendirmiştir. Betül ELÇİ, 93 Harbi Sonrasında Kıbrıs’taki Güç Mücadelesi adlı çalışmasını uluslararası ilişkiler bağlamında sunmuştur. Elçi, dönemin güç mücadelesini Kıbrıs bağlamında dünya devletlerinin o günkü stratejik hedefleri doğrultusunda ele almıştır.

 

İkinci gün ilk oturum, Prof. Dr. Gürsoy ŞAHİN’in, XIX. Yüzyılda Yabancı Arkeologların Kıbrıs’ta Eski Eser Araştırmaları adlı bildiri ile başladı. Şahin, Osmanlı Arkeoloji Nizam-nâmeleri bağlamında başta Amerikalı, İtalyan olmak üzere İngilizlerin eski eser araştırmalarını irdeledi. Çalışmasında, yabancıların Osmanlı Nizam-namelerine uygun olmayan arkeolojik çalışmaları hakkında da ilginç bilgiler verdi. Doç. Dr. Gökçe Yükselen PELER, Osmanlı ve İngiliz Dönemi Kıbrıs’ında Tanassur adlı bildiri ile Kıbrıs’ta çeşitli dönemlerde zorla Hristyanlaştırılan Türkler hakkında bilgi verdi. Çeşitli Osmanlı dönemi raporlarında Hristyanlaştırılan köylere yönelik bazı değerlendirmeler yaptı. Araş. Gör. Özgür AKSU, Fethinin 450. Yılında Kıbrıs'ta Havacılığın Tarihsel Önemi ve Yeri adlı çalışmasında Kıbrıs’ta havacılık tarihini İhsan Tayhani’nin eserini dikkate alarak değerlendirdi.

Doç. Dr. Burak GÖKBULUT ve Doç. Dr. Mustafa YENİASIR,  Kıbrıs Türk Yemek Kültürünün Değişimi Üzerine Bir İnceleme başlıklı çalışmalarında değişen Kıbrıs Türk mutfak kültürünü toplamış oldukları verilerle bağlamında istatiksel olarak değerlendirmişlerdir. Hem nitel hem de nicel olan çalışmada genç, orta ve yaşlı Kıbrıs Türklerinin yemek yeme alışkanlıkları ile eğilimleri karşılaştırmalı bir şekilde irdelenmiştir.

 

Doç. Dr. Reyhan KELEŞ, Kıbrıslı Divan Şairlerinin Şiirlerinde Kıbrıs ve Çevresi adlı çalışmasında şairlerin sosyal çevreden bağımsız bir şekilde eserlerini oluşturmadıklarını Kıbrıslı divan şairlerinden hareketle irdelemiştir. Dr. Öğr. Üyesi Nusret Gedik, Kıbrıslı Şair Mehmed Râcî Efendi (ö. XIX yy.?) ve Şiirleri adlı çalışmasında, Râcî Efendi’nin hayatı hakkında pek bilgi olmadığını ve genel olarak üç şiiri hakkında bilgi verildiğinden bahsetti. Gedik, yaptıkları son tarama neticesinde bir mecmuada Mehmet Râcî Efendi’ye ait olduğunu düşündükleri 23 yeni şiir tespit ettiklerini belirtmiştir. Gedik, tam bildiri metninde konu hakkında teferruatlı bilgi vereceklerini açıkladı. Dr. Serkan ÖZDEMİR, Alev Alatlı’nın Yaseminler Tüter mi, Hâlâ? Romanında Tarihin Romanlaşması adlı çalışmasını metin dilbilimi ve Tarihi Roman kuramları bağlamında sunmuştur. Romanın konusu Osmanlı Kıbrıs’ında geçmektedir.

 

Dr. Öğretim Üyesi Yılmaz TOP, Ağa Cafer Paşa Çeşmesi’nin Açılışı İçin Misâlî Hasan Çelebi (öl. 1016/1607-1608)’nin Yazdığı Tarih Kasidesi adlı bildirisinde bugün Gazimağusa’da yer alan çeşmenin açılışı için yazılan kasideyi tahlil etmiştir. Yılmaz Top, yapmış olduğu bu incelemenin Cafer Ağa Çeşmesi’nin hemen yanına bir levha ile asılasını da teklif etmiştir.

 

Dr. Öğr. Üyesi Erol ÜLGEN, Neşet Ertaş ve Şemsi Yastıman’ın Söz ve Sazında 1974 Kıbrıs Barış Harekâtı adlı bildirinde iki halk ozanının şiirlerini Osmanlı Kıbrıs’ı ve 1974 Barış Hârekâtı bağlamında değerlendirmiştir.

 

Dr. Öğr. Üyesi İdris SÖYLEMEZ, XIX. Yüzyıl Şairi Kıbrıslı Kaytaz-zâde Mehmet Nâzım Efendi’nin Dönemin Sosyal ve Siyasal Olaylarına Işık Tutan Şiirleri adlı çalışmasında şairin dönemin sosyal ve siyasal olaylarına kayıtsız kalmadığını ve bu olayları işlediği şiirlerin, dönem hakkında önemli bilgiler verdiğini belirtmiştir.

 

Son oturumda, Prof. Dr. Ulvi Keser, Akdeniz’de İstihbarat Faaliyetleri ve Osmanlı-Emsıb Mücadelesi adlı bildirisini sunacaktı ancak rahatsızlığı nedeni ile sözlü sunamamıştır. Ulvi Keser bildirinin, bildiri kitabında yazılı olarak sunulacağını belirtmiştir.

 

Osmanlı dönemi yanında Osmanlı öncesinin de irdelendiği sempozyumda Mehmet Turgay KÜRÜM, Kıbrıs Hece Yazısı ile Yazılmış Bir Objenin, Türkçe Okuma Önerisi adlı bildirisi ile Kıbrıs’ta okunamayan Kıbrıs Minos Yazılarını Türkçe okuma önerisinde bulunmuştur. Türklerin kullanmış olduğu Köktürk Abece’sine çok benzeyen bu yazıların Türkçe okunması gerektiğini ifade eden Kürüm, Köktürkçe’den 950 yıl önce Türklerin bu yazıyı Kıbrıs adasında kullandığını iddia etmiştir. Fatma DAĞ, Altaylardan Kıbrıs’a Uzanan Türk İzleri, adlı bildirisinde bugün Gazimağusa Salamis Bölgesi’nde bulunan kurgan tipi ve gömülen kişinin “atı” ile defnedildiği mezarlığı Altay Türklerindeki mezarlık türleri ile mezar gömme adetleri bakımından karşılaştırmıştır. Neticede çok şaşırtıcı derecede benzerlikler ortaya çıktığı ifade edilmiştir. Araş. Gör. Efecan ANAZ, Yeni Asur Devleti’nin Kıbrıs’taki Egemenliğinin Fenike Politikası Çerçevesindeki Önemi adlı çalışmasında Kıbrıs tarihini Fenike ve Asur tarihi bağlamında ele almıştır.

 

"

 

"

Tarih
04/08/2021, Çarşamba , 10:00:00